Θεατρικό εργαστήρι για νεαρούς πρόσφυγες

ΚΘΒΕ
ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΝΕΑΡΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ
 
Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης Προσφύγων του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων υλοποίησε για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο του 2018 θεατρικό εργαστήριο για νεαρούς πρόσφυγες. Το εργαστήριο πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της παράστασης - project με τίτλο «After the Campsite», η οποία συμμετείχε στο The Future of Europe – International Theatre Festival του κρατικού θεάτρου της Στουτγκάρδης Schauspiel Stuttgart, τον Ιούνιο του 2018. Εμπνευστές του εργαστηρίου υπήρξαν η δραματολόγος Αμαλία Κοντογιάννη και ο σκηνοθέτης Μιχάλης Σιώνας.
 
Στο εργαστήριο συμμετείχαν 15 νέοι και νέες, ηλικίας 14-17 ετών. Το εργαστήριο ολοκληρώθηκε σε  10 συναντήσεις διάρκειας 1.30' η κάθε συνάντηση (3 Φεβρουαρίου - 5 Μαΐου 2018).
 
Ο σχεδιασμός και ο συντονισμός του εργαστηρίου πραγματοποιήθηκε από τις θεατροπαιδαγωγούς Ειρήνη Ζώη και Μελίνα Χατζηγεωργίου και από την ψυχολόγο/ψυχοδραματίστρια Φωτεινή Παπαχαραλάμπους. Στον συντονισμό συμμετείχαν ο σκηνοθέτης Μιχάλης Σιώνας και οι ηθοποιοί Στεφανία Ζώρα και Τίμος Παπαδόπουλος, όπως επίσης και η Κατερίνα Ράβναλη, φοιτήτρια του Τμ. Θεάτρου ΑΠΘ και μέλος της ΜΚΟ Άρσις, η οποία συνόδευε τα παιδιά. Η συνεργασία πολλών ατόμων με διαφορετική ειδίκευση αποτέλεσε την ιδιαιτερότητα του προγράμματος και συνέβαλε στη γόνιμη και πολύπλευρη προσέγγιση του  εργαστηρίου. 
 
 
ΣΤΟΧΟΙ
Πρωταρχικός  στόχος του εργαστηρίου υπήρξε η διερεύνηση των ονείρων των νεαρών προσφύγων και πιο συγκεκριμένα η αναφορά στις επιθυμίες τους, έτσι όπως εκείνες διαμορφώνονται έπειτα από τη διαμονή τους  στις δομές φιλοξενίας. Μέσα από την παραπάνω διαδικασία δόθηκε η δυνατότητα στους/στις εφήβους/ες να εκφράσουν στο παρόν σημαντικά κομμάτια της ταυτότητάς τους και παράλληλα να μοιραστούν τις ελπίδες και τα όνειρά τους για το μέλλον.
 
 Ένας επιπλέον στόχος που επετεύχθη μέσα από την εστίαση στα όνειρα των παιδιών ήταν να αναγνωρίσουν και τα ίδια  την ψυχική δύναμη και τα εφόδια που ήδη διαθέτουν, ώστε να νιώσουν πιο επαρκή απέναντι στις δύσκολες και συνεχώς μεταβαλλόμενες καταστάσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν προκειμένου να προχωρήσουν στην υλοποίηση αυτών των ονείρων. Ταυτόχρονα, η εξοικείωσή τους με βασικές θεατρικές τεχνικές και την έννοια των ρόλων αποτέλεσε έναν ακόμη στόχο του  εργαστηρίου.
 
Σημαντικό ζητούμενο και ταυτόχρονα απαραίτητη προϋπόθεση για τη διεξαγωγή των συναντήσεων ήταν η δημιουργία της αίσθησης της ομάδας και ενός κλίματος ασφάλειας και εμπιστοσύνης, ώστε τα παιδιά να μπορούν να λειτουργήσουν μέσα σε αυτό και να εκφραστούν ελεύθερα. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι μια βασική παράμετρος για την επίτευξη όλων των παραπάνω στόχων ήταν η  αίσθηση ικανοποίησης και ευχαρίστησης που άντλησαν τα παιδιά μέσα από αυτή την πρωτόγνωρη για τα περισσότερα εμπειρία  και  την επαφή τους με τον κόσμο του θεάτρου.
 
 
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ - ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ
Σχεδιάστηκε καταρχάς η βασική δομή του εργαστηρίου, ενώ ο σχεδιασμός των επιμέρους μαθημάτων προσαρμοζόταν ανάλογα με τις ανάγκες που προέκυπταν από την ομάδα σε κάθε συνάντηση. Στον σχεδιασμό λήφθηκε υπόψη το γεγονός ότι δεν υπήρχαν διερμηνείς (οι γλώσσες επικοινωνίας ήταν τα αγγλικά και τα ελληνικά).
 
Έτσι, η πορεία του εργαστηρίου εξελίχθηκε ως εξής: Η πρώτη ενότητα συναντήσεων αφιερώθηκε στη γνωριμία των μελών της ομάδας, και στην ανάπτυξη εμπιστοσύνης και συνεργασίας, μέσα από παιχνίδια (επικοινωνίας, ρυθμού και κίνησης), και τη δημιουργία σκηνών. Η δεύτερη ενότητα εστίασε στην περαιτέρω σύνδεση των μελών της ομάδας μέσα από κινητικές δραστηριότητες, γλυπτά, αυτοσχεδιασμούς, δημιουργία σκηνών και τεχνικές αναστοχασμού με θέμα την ταυτότητα. Στην τρίτη ενότητα διερευνήθηκαν τα όνειρα του κάθε νέου, τα πιθανά εμπόδια για τη επίτευξή τους και την πηγή από όπου αντλεί ο καθένας δύναμη. Στην ενότητα αυτή αξιοποιήθηκε επιπλέον η δημιουργική γραφή για τη σύνθεση ομαδικού ποιήματος με τίτλο "Το όνειρό μου είναι ...".  Στην τελευταία  συνάντηση η ομάδα ασχολήθηκε με το ερώτημα πώς δημιουργώ φίλους σε καινούριο τόπο. Το εργαστήριο έκλεισε με αναστοχασμό σχετικά με την εμπειρία που βίωσαν οι νέοι στο πρόγραμμα.

 
ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ
Οι νέοι μέσα από διάφορες θεατρικές δραστηριότητες:
  • Γνώρισαν και καλλιέργησαν τη θεατρική έκφραση αξιοποιώντας τη φαντασία και τη δημιουργικότητά τους. 
  • Συνεργάστηκαν μεταξύ τους σε υποομάδες, για να συμβάλουν σε μια κοινή θεατρική δημιουργία. Έτσι τους δόθηκε η ευκαιρία να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας και να σκεφτούν τι σημαίνει συνεργασία: "γνωριμία με τον άλλον, ευγένεια, σεβασμός, ομαδικότητα, βοήθεια, γενναιοδωρία, ειλικρίνεια". 
  • Μοιράστηκαν με την ομάδα κομμάτια του εαυτού τους.   
  • Στοχάστηκαν πάνω στα εφόδια που χρειάζονται για τη ζωή και δήλωσαν ότι είναι σημαντικό να διαθέτει κάποιος ευγένεια, γενναιοδωρία, δύναμη, να αγωνίζεται για το καλό των άλλων, να γελάει και να κάνει τους άλλους να γελούν, να καταβάλει συνεχώς προσπάθειες, για να φτάσει τον στόχο του, να αντλεί δύναμη από την οικογένειά του, να εκτιμά τη διαφορετικότητα.  
  • Ήρθαν σε επαφή και εξέφρασαν τα όνειρα και τις ευχές τους για το κοντινό, αλλά και για το μακρύτερο μέλλον.  
Στον αναστοχασμό που πραγματοποιήθηκε στο τέλος του εργαστηρίου οι νέοι μίλησαν για τη δυσκολία τους, κάτω από τις σκληρές συνθήκες που ζουν, να έρθουν σε επαφή με τα όνειρά τους. Τόνισαν, λοιπόν, ότι τους έκανε καλό που μπήκαν σε αυτή τη διαδικασία και κατάφεραν να προσεγγίσουν και να εκφράσουν τα όνειρά τους για το μέλλον μέσα από διαφορετικές δραστηριότητες. Εξέφρασαν τη χαρά και την αίσθηση της ελευθερίας που τους προσέφερε η συμμετοχή τους στο εργαστήριο, την αγάπη που ένιωσαν για τα μέλη της ομάδας που δημιουργήθηκε, και τέλος την ευγνωμοσύνη τους για την πολύτιμη εμπειρία τους, η οποία «θα παραμείνει ως μια από τις καλύτερες αναμνήσεις».